در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰، ارتش ایالات متحده برنامه ترقی هلیکوپتر‌های خود را با هدف مدرن‌سازی ناوگان قدیمی از هلیکوپتر‌های سوپر کبرا آغاز کرد. بدین ترتیب هلیکوپتر‌های تهاجمی بل وایپر و بل ونوم ظهور یافتند و وایپر نخستین پرواز خود را در دسامبر ۲۰۰۰ انجام داد، در اکتبر ۲۰۰۳ وارد مرحله تولید انبوه شد.
نیرو‌های تفنگدار دریایی ایالات متحده در سال ۲۰۱۰ هلیکوپتر وایپر را آماده رزم اعلام کردند، اما تا سال ۲۰۲۰ به طور کامل جانشین سوپر کبرا نشد. علیرغم پذیرش کند وایپر‌ها در نیروی زمینی ارتش ایالات متحده، شرکت بل با موفقیت توانسته با هلیکوپتر‌های معاصر نظیر آپاچی ساخت بوئینگ در بازار‌های بین‌المللی رقابت کند. این هلیکوپتر‌ها اکنون توسط نیروی هوایی سلطنتی بحرین و نیروی هوایی چک پذیرفته شده‌اند و در مجموع ۱۹۵ فروند از آن‌ها ساخته شده است.
درخواست‌های بیش‌تری از پاکستان دریافت شد، اما به دلایل سیاسی این درخواست‌ها مسدود گردید و اکنون مذاکرات با اسلواکی برای خرید این هلیکوپتر در جریان است. کشور‌های دیگر نظیر استرالیا و لهستان نیز تمایل خود را برای خرید هلیکوپتر‌های وایپر از شرکت بل اعلام کرده‌اند.
نمای کلی هلیکوپتر تهاجمی وایپر
هلیکوپتر وایپر را می‌توان نسخه مدرن‌شده بل سوپر کبرا دانست. این هلیکوپتر تهاجمی با فناوری روتور جدید، سیستم‌های آویونیک پیشرفته، تسلیحات نظامی نوین و حسگر‌های الک‌ترواپتیکی یکپارچه در پلتفرم تسلیحات عرضه می‌شود.
این پیشرفت‌ها دقت بسیار بیش‌تری را از تسلیحات قابل رویت وایپر تضمین می‌کند. این هلیکوپتر دارای شش نقاط اتصال بیرونی است که می‌تواند موشک‌هایی نظیر سایدوایندر، موشک‌های ۲.۷۵ اینچی (۷۰ میلیمتری) هیدرا ۷۰ و هلفایر را حمل کند. در سال ۲۰۲۲، هلیکوپتر وایپر برای حمل JAGM ارتقا یافت. رادار کنترل آتش AN/ لونغ بو را می‌توان برای دقت بیش‌تر بر روی نوک بال نصب کرد. در زیر دماغه، وایپر یک توپ چرخان سه‌لول دارد که با گلوله‌های هوا-به-وا یا هوا-به-زمین سازگار است.
آخرین مطالب
بل همچنین قابلیت بقای این هواپیما را بهبود بخشیده است. هلیکوپتر وایپر دارای پیشرفته‌ترین سیستم‌های هشدار موشکی و محفظه‌های اقدام متقابل دفاعی نظیر پرتاب منور‌های فریب است. اگر بدترین اتفاق بیفتد، وایپر دارای یک ارابه فرود جاذب انرژی جدید، سیستم‌های جلوگیری از ورود بخار سوخت و مخازن سوخت خودآب‌بند برای محافظت از خدمت است.
دارای دو خدمت با صندلی‌های جلو و عقب است. اگرچه یکی از خدمه‌ها خلبان و دیگری توپچی نامیده می‌شود، هر دو کنترل تقریبا یکسانی بر روی هلیکوپتر دارند، به همین دلیل می‌توان این هلیکوپتر را از هر یک از این دو صندلی هدایت کرد. هر ایستگاه خدمه دارای نمایشگر‌های LCD است که به آن‌ها امکان دسترسی عملی به سیستم‌های آویونیک یکپارچه گسترش‌یافته توسط نور‌تراپ گرامن را می‌دهد.
این خدمه‌ها از سیستم نمایش و دیدبری روی کلاه ایمنی تاپ اول که توسط تالس توسعه یافته، بهره می‌برند. این کلاه‌خود با قابلیت‌های دید روز و شب می‌دان دید وسیعی را فراهم می‌کند. این نمایشگر با سیستم دید مقصد (TSS) توسعه‌یافته توسط لاکهد مارتین یکپارچه شده تا خدمه‌ها بتوانند اهداف را به بهترین شکل ممکن شناسایی کنند.
ویژگی‌های هلیکوپتر وایپر
| خدمه |
| حداکثر وزن برخاست |
| حداکثر شدت |
| برد |
| توپ |
| نقاط اتصال |
وایپر‌های تفنگداران دریایی ایالات متحده
همان‌طور که انتظار می‌رود، کشور اصلی که وایپر را در اختیار دارد، ایالات متحده است. در اکتبر ۲۰۰۵، نیرو‌های تفنگدار دریایی نخستین خود را پس از تست‌های دریایی موفق پذیرفتند. پس از پنج سال تست دیگر، آمادگی عملیاتی این هلیکوپتر جدید به طور رسمی اعلام گردید.
تا اکتبر ۲۰۲۰، تفنگداران دریایی ایالات متحده آخرین سوپر کهای خود را از خدمات خارج کردند. این کار را به عنصر کلیدی نیروی عملیاتی عنصر رزمی هوانوردی (ACE) تبدیل کرد. این گروه حول محوری حمایت از تفنگداران دریایی در تمام مراحل عملیات رزمی از جمله جنگ زمینی و هوایی، حمایت تهاجمی و شناسایی فعالیت دارد.
به دلیل موقعیت منحصر به فرد خود به عنوان یک هلیکوپتر تهاجمی دریایی در میان تفنگداران دریایی ایالات متحده بسیار محبوب شده است. این هلیکوپتر برای مقاومت در برابر محیط‌های دریایی خشن و پشتیبانی از مأموریت‌ها در زمان زمین‌گیری هلیکوپتر‌های دیگر ساخته شده است. چنین عملکردی برای هلیکوپتر‌های مستقر بر روی ناو‌های هواپیمابر الزامی است.
جایگاه ویژه‌ای در نیروی تفنگداران دریایی ایالات متحده پیدا کرده است. با این حال، این جایگاه تا به امروز تضمین نشده است. بحث‌ها در ارتباط با قطع بودجه این هلیکوپتر تهاجمی جهت فراهم کردن فضا برای سایر توان‌مندی‌ها ادامه دارد. تعدادی از ها اکنون به عنوان بخشی از تلاش‌های باز‌سازی به انبار‌های بلندمدت رفته‌اند. با ادامه این مذاکرات و درخواست بیش از ۵۰۰ فروند از این هلیکوپتر توسط نیرو‌های مسلح ایالات متحده در سال ۲۰۲۴، جایگاه وایپر در نیرو‌های تفنگدار دریایی ایالات متحده در چند سال آینده همچنان نامشخص است.
وایپر‌ها در بحرین
در ۲۰ فوریه ۲۰۲۱، بل اعلام کرد که برنامه فروش ۱۲ فروند هلیکوپتر به بحرین را تکمیل کرده است. آخرین تحویل‌ها تا سال ۲۰۲۳ انجام شد. در آوریل ۲۰۱۸ اطلاعیه‌ای از سوی آژانس همکاری امنیتی دفاعی ایالات متحده مبنی بر تایید وزارت خارجه ایالات متحده برای فروش این هلیکوپتر‌ها به بحرین منتشر شده بود.
کل درخواست بحرین شامل ۱۲ فروند هلیکوپتر، ۲۶ موتور و طیف وسیعی از تسلیحات با هزینه ۹۱۱.۴ می‌لیون دلار بود. مایک دسلات، معاون و مدیر برنامه در بل، به کی ایرو گفت به عنوان یک رهبر در منطقه، توانایی‌های دفاعی بحرین با فناوری‌های پیشرفته وایپر بیش‌تر تقویت خواهد شد.
هرچند کل درخواست برای بحرین اکنون تکمیل شده است، بل تصمیم دارد با همکاری این کشور ادامه دهد تا مطمئن شود ناوگان وایپر‌های بحرین آمادگی رزمی خود را حفظ می‌کند. مهندسان این شرکت بازرسی‌های پس از انتقال و مونتاژ مجدد را انجام دادند تا هلیکوپتر‌ها با پیکر‌بندی وعده‌داده‌شده مطابقت داشته باشند. این شرکت همچنان به کار خود برای حمایت از چرخه حیات این هلیکوپتر‌ها ادامه خواهد داد.
وایپر‌های جمهوری چک
مانند تعداد زیادی از کشور‌ها پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، جمهوری چک با هواگرد‌های قدیمی دوران شوروی مشکل داشت. هلیکوپتر‌های آن‌ها (معروف به هایند در ناتو) برای نخستین بار در دهه ۱۹۷۰ توسعه یافته و سال‌ها بود که دیگر منسوخ شده بودند. بدین ترتیب چک در سال ۲۰۱۶ به خرید هلیکوپتر‌های وایپر برای جایگزینی هایند‌های خود ابراز علاقه کرد و خرید ۴ فروند را در سال ۲۰۱۹ برای نیروی هوایی خود نهایی کرد.
نخستین هلیکوپتر وایپر جمهوری چک نخستین پرواز خود را در مه ۲۰۲۳ انجام داد. متخصصان دفاعی چک امیدوارند وایپر‌ها قابلیت‌های جدیدی را برای نیروی هوایی چک به ارمغان بیاورند و آن را به یک نیروی رزمی مدرن قرن بیست و یکم تبدیل کنند.
در مارس ۲۰۲۲، یانا چرنوچووا، وزیر دفاع چک، از تمایل این کشور به خرید هلیکوپتر‌های بیش‌تر خبر داد. او علاقه کشورش را به نگرانی‌های دفاعی پس از جنگ روسیه در اوکراین نسبت داد.
ایالات متحده نیز تصمیم دارد به منظور سپاس از حمایت آن‌ها از اوکرین در طول جنگ با روسیه، ۸ فروند هلیکوپتر دست‌دوم دیگر را به طور رایگان در اختیار جمهوری چک قرار دهد. این قرارداد شامل ۲ فروند ونوم و ۶ فروند وایپر خواهد بود.
معاملاتی برای هلیکوپتر‌های وایپر که به نتیجه نرسید
بازگاه‌ها، بل برای تبلیغ وایپر‌های خود در برابر هلیکوپتر‌های معاصر دیگر با چالش روبرو شده است. به عنوان مثال، کره جنوبی در آغاز دهه ۲۰۱۰ به تحقیق برای خرید هلیکوپتر‌های تهاجمی نوین پرداخت. آن‌ها را با آپاچی و TAI/ ATAC ساخت آگوستاوستلند مقایسه کردند. از بدبختی بل، کره جنوبی آپاچی را انتخاب کرد.
توافق با پاکستان بسیار به تکمیل نزدیک شده بود. در آوریل ۲۰۱۵، وزارت امور خارجه ایالات متحده فروش ۱۵ فروند هلیکوپتر وایپر همراه با موشک هلفایر به قیمت ۹۵۲ می‌لیون دلار به پاکستان را تصویب کرد. قرار بود ۹ فروند هلیکوپتر وایپر تا سپتامبر ۲۰۱۸ به پاکستان تحویل داده شود. با این حال، این درخواست در ماه مه ۲۰۱۹ در خ افزایش تنش بین ایالات متحده و پاکستان متوقف شد. ۹ فروند سفارشی پاکستان ساخته شده‌اند اما در انبار در انتظار حل این تنش باقی مانده‌اند.
سفارشات آینده هلیکوپتر وایپر
یکی دیگر از کشور‌های اروپایی که به دنبال نو‌سازی ناوگان هلیکوپتر‌های خود است، اسلواکی است. آن‌ها اکنون ناوگانی متشکل از ۹ فروند هلیکوپتر بلک هاک را در اختیار دارند، اما فاقد هلیکوپتر‌های تهاجمی مدرن می‌باشند. از سوی دیگر ایالات متحده نیز به دنبال جایگزین مدرن برای هلیکوپتر‌های بلک هاک خود است. ایالات متحده گزینه‌هایی برای خرید ۱۲ فروند وایپر یا ۱۲ فروند بلک هاک نوین ارتقا‌یافته را در نظر گرفته است.
این تازه‌ترین فروش بالقوه وایپر پس از پیشن‌هاد ارائه‌شده به اسلواکی در ژوئیه ۲۰۲۳ برای فروش ۱۲ فروند وایپر به قیمت ۶۰۰ می‌لیون دلار است، افزایشی چشمگیر نسبت به پیشن‌هاد اولیه ۳۴۰ می‌لیونی که پیش‌تر ارائه شده بود. این بدان معنی نیست که این پیشن‌هاد به طور خاص بالاست. در واقع، پیشن‌هاد قبلی بسیار کم بود چون قرارداد با پاکستان به دلایل امنیتی از دست رفته و بل وایپر‌های مازادی داشت که باید می‌فروخت.
طیف وسیعی از کشور‌های دیگر نیز اکنون در حال مذاکره برای خرید این هلیکوپتر می‌باشند. استرالیا به دنبال جایگزینی برای هلیکوپتر‌های یوروکوپ‌تر تایگر، یکی از گران‌ترین هلیکوپتر‌های تهاجمی جهان، است. لهستان یک مذکر تفاهم با بل امضا کرده است، اما درخواست‌های این کشور، پس از جنگ روسیه در اوکراین، برای انجام یک ارزیابی امنیتی به تعویق افتاده است.
در پایان، بل مجوز دولت برای فروش ۱ می‌لیارد دلاری هلیکوپتر وایپر و تجهیزات به نیجریه را دریافت کرد. هر‌گونه خریدوفروش با نیجریه تا آوریل ۲۰۲۲ به دلایل نگرانی‌های حقوق بشر مسدود شده بود. دیدن این که این معاملات چگونه پیش می‌رود و کدام کشور‌ها می‌توانند در سال‌های آینده به هلیکوپتر وایپر دسترسی داشته باشند، بسیار جذاب خواهد بود.
