طی ماه‌های اخیر کاربران زیادی از ناپایداری پردازنده‌های نسل سیزدهم و چهاردهم اینتل، به‌ویژه مدل‌های و، شکایت کرده‌اند. این مسئله تا حدی گسترش یافت که برخی سازندگان بازی از سرور‌های مبتنی بر این پردازنده‌ها ناراضی شده و تصمیم گرفتند آن‌ها را با نمونه‌های مبتنی بر AMD جایگزین کنند.
گزارش‌های ناپایداری از مارس ۲۰۲۳ آغاز شده و همچنان ادامه دارد. البته همه پردازنده‌ها دچار این مشکل نشده‌اند و به نظر می‌رسد مدل‌های، KS و پردازنده‌هایی با توان پایه ۶۵ وات و بالا‌تر در فهرست تراشه‌های مشکل‌دار قرار دارند.
شروع بروز خطا‌ها در بازی‌ها
اولین علائم ناپایداری زمانی آشکار شد که چند گیمر نسخه آزمایشی بازی ۸ را روی سیستم‌های مجهز به این پردازنده‌ها اجرا کردند. در آن زمان رایانه‌های این کاربران با خطای عدم وجود حافظه کافی روبرو می‌شدند، اگرچه سیستم‌های آن‌ها حافظه رم و کارت گرافیک داشتند.
اینتل مقصر سازندگان مادربرد را معرفی کرد
اینتل در بیانیه‌ای در ۲۹ آوریل (۸ اردیبهشت ۱۴۰۳) مسئولیت را به دوش سازندگان مادربرد‌ها گذاشت و آن‌ها را به دلیل عدم رعایت تنظیمات پیشن‌هادی مقصر دانست. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، سازندگان مادربرد‌های سری ۶۰۰ و ۷۰۰ با وجود آگاه‌ی از ناپایداری، سیستم‌های حفاظت حرارتی و محدودیت‌های قدرت را غیر‌فعال کرده بودند تا بیش‌ترین اورکلاک ممکن را به دست آورند.
تلاش سازندگان مادربرد برای رفع مشکل
ایسوس اولین شرکتی بود که با انتشار یک پچ بایوس شامل پروفایل تلاش کرد مشکلات را حل کند. این پروفایل مادربرد را مطابق تنظیمات پیشن‌هادی اینتل پیکر‌بندی می‌کرد و انتظار می‌رفت خطا‌های برخی بازی‌های مبتنی بر ۵ برطرف شود. گیگابایت و MSI نیز اقدامات مشابه‌ی انجام دادند.
با این حال به‌روزرسانی بایوس نتوانست مشکلات را به طور کامل حل کند و کاربران همچنان از ناپایداری شکایت داشتند. در آن مقطع به کاربران توصیه می‌شد از بروز بودن بایوس مادربرد خود اطمینان حاصل کنند.
انتشار دستورالعمل‌های جدید توسط اینتل
اینتل برای حمایت از برطرف کردن ناپایداری‌ها، دستورالعمل‌های جدیدی شامل تنظیمات پیشن‌هادی بایوس را به سازندگان مادربرد ارسال کرد. در آن زمان اینتل ریشه اصلی مشکلات را شناسایی نکرده بود و تنها سعی در کاهش ناپایداری‌ها داشت. به نظر می‌رسید اینتل به دلیل قرارداد‌ها با سازندگان مادربرد از درگیری مستقیم خودداری می‌کرد.
مشکلات استودیو‌های سازنده بازی
در حالی که اینتل و سازندگان مادربرد در حال تلاش برای حل مشکل بودند، استودیو بازی‌سازی مطلبی در وب‌سایت خود منتشر کرد و از مشکلات در سرور‌ها و رایانه‌های گیمر‌ها خبر داد و علت را ناپایداری پردازنده‌های نسل ۱۳ و ۱۴ اینتل عنوان کرد. این استودیو به صراحت اعلام کرد که پردازنده‌های معیوب اینتل را خواهد فروخت و دیگر توسعه‌دهندگان را نیز به انجام همین کار ترغیب کرد.
متیو کاسلز، بنیان‌گذار این استودیو، در گزارش قبلی خود به مشکلات جدی پردازنده‌های اینتل اشاره کرده بود. بر اساس ادعای وی، ابزار‌های شناسایی مشکلات زیادی در پردازنده‌ها رصد کرده‌اند که می‌توانند به SSD و حافظه‌ها آسیب برسانند. او هشدار داد که تمام پردازنده‌های آسیب‌دیده به مرور خراب شده و در نهایت از کار می‌افتند.
تعداد پردازنده‌های آسیب‌دیده
یکی از مشتریان اینتل داده‌هایی را در اختیار کانال یوتیوب گیمر نکسوس قرار داد که بر اساس آن، ممکن است نزدیک به ۸ می‌لیون پردازنده نسل ۱۳ اینتل تحت تأثیر این آسیب قرار گرفته باشند که حدود ۷۵ درصد آن‌ها مربوط به مدل‌های ۱۳۶۰۰ تا ۱۳۹۰۰ می‌باشند. از سوی دیگر بر اساس داده‌های لو رفته، به دلیل آسیب‌های ناشی از ناپایداری، حداکثر سرعت حافظه این پردازنده‌ها احتمالا از به کاهش یافته است.
اینتل ادعا می‌کند تنها ۰.۰۳۵ درصد پردازنده‌های مذکور مشکل دارند، در حالی که منابع دیگر مانند تولیدکنندگان تجهیزات اصلی (OEMها) نرخ خرابی را بین ۱۰ تا ۲۵ درصد گزارش کرده‌اند. به نظر می‌رسد در تست‌های اولیه برخی شرکت‌ها ۱۲ درصد از پردازنده‌های اینتل معیوب بوده‌اند.
تا این لحظه اینتل برای جمع‌آوری پردازنده‌های معیوب اقدامی نکرده و به نظر می‌خواهد فروش آن‌ها را ادامه دهد؛ علاوه بر این هنوز مشخص نیست گارانتی کاربران آسیب‌دیده تمدید می‌شود یا پشتیبانی پس از فروش آن‌ها را پوشش می‌دهد. البته اینتل به کاربران آسیب‌دیده توصیه کرده برای معاوضه یا پیگیری گارانتی با پشتیبانی شرکت تماس بگیرند.
تشخیص ریشه اصلی مشکلات
بر اساس گزارش وب‌سایت، اینتل در پایان تحقیقات خود موفق شد ریشه ناپایداری ها را آشکار کند. توماس هانافورد، سخنگوی اینتل، بیان کرد که ولتاژ بالا در پردازنده‌ها باعث تخریب رینگ‌باس در برخی از آن‌ها شده است. این اشتباه ناشی از یک الگوریتم میکروکد بوده که در نتیجه آن، درخواست افزایش ولتاژ به پردازنده ارسال شده و مصرف انرژی CPU را بالا برده بود. این افزایش انرژی به مرور از عمر مفید پردازنده کاسته و ثبات کارکرد سیستم را از بین برده بود.
انتشار آپدیت میکروکد
اینتل ظاهرا اواسط ماه می‌لادی آینده به‌روزرسانی میکروکد را برای سازندگان مادربرد ارسال خواهد کرد. این دسته آپدیت‌ها طبق معمول نیازمند یک به‌روزرسانی بایوس هستند؛ بنابراین زمان انتشار آن‌ها در دست سازندگان مادربرد است. اگر کاربران تا به حال با خطا‌های ناپایداری CPU روبرو نشده باشند، این آپدیت از تخریب تدریجی پردازنده جلوگیری می‌کند، اما برای کاربران شاکی خوشایند نیست؛ زیرا به‌روزرسانی الگوریتم نمی‌تواند آسیب‌های قبلی را جبران کند.
علاوه بر مشکلات مربوط به میکروکد، به نظر می‌رسد عامل دیگری نیز در ناپایداری های نسل ۱۳ و ۱۴ مؤثر بوده است. بر اساس سخنان لکس هویوس، مدیر انجمن اینتل، گویا مشکلات فرآیند مرتبط با اکسیداسیون در برخی پردازنده‌های نسل ۱۳ باعث شده این تراشه‌ها در عملکرد خود دچار مشکل شوند؛ هرچند ادعا می‌شود این مشکل در سال ۲۰۲۳ برطرف شده است. با وجود این، مباحث از این دست نشان می‌دهد که احتمالا عوامل متعددی در بروز ناپایداری‌ها نقش داشته‌اند و امکان دارد در آینده مجدد با خطا‌های مشابه روبرو شویم.
غول تراشه‌سازی معتقد است توانایی این شرکت در کنترل ناپایداری پردازنده‌های نسل ۱۳ و ۱۴ باعث شده تا داده‌های آینده را به خوبی تجزیه و تحلیل کند. در پایان اینتل ادعا می‌کند پردازنده‌های لپ‌تاپ نسل ۱۴ و های آتی از آسیب‌های مشابه مصون خواهند ماند.
