مرخصی استعلاجی یکی از انواع مرخصی‌های کارکنان تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی است که مخصوص دوران بیماری و نقاهت تدارک دیده شده است. این حق بر اساس ماده ۵۹ قانون تأمین اجتماعی به کارکانی داده می‌شود که به علت بیماری به طور موقت قادر به اشتغال نیستند. تعداد روز‌های مرخصی، می‌زان حقوق و مزایا و شرایط استفاده از این خدمات به معیار‌های خاصی وابسته است که در قانون کار و قانون تأمین اجتماعی مقرر شده‌اند.
پایه قانونی مرخصی استعلاجی در قانون کار و تأمین اجتماعی
ماده ۷۴ قانون کار زمان مرخصی استعلاجی را جزو سابقه کاری کارگر محسوب می‌کند. بر اساس بند ۷ ماده ۲ قانون تأمین اجتماعی، کارگر زمانی مشمول دریافت حقوق و مزایای این مرخصی می‌شود که بیماری از نظر جسمی و روحی او را از کار کردن ناتوان کرده باشد. ماده ۶۲ قانون تأمین اجتماعی نیز پرداخت حقوق و مزایای مربوطه را مشروط به ارائه مدارک پزشکی معتبر کرده است. گواه‌ی پزشک معتمد تأمین اجتماعی مبنی بر نیاز به استراحت در خانه یا بستری در بیمارستان، لازمه دریافت حقوق دوره مرخصی است.
چند روز در سال مرخصی استعلاجی داریم؟
سازمان تأمین اجتماعی محدودیت خاصی برای تعداد کل روز‌های مرخصی استعلاجی در سال تعیین نکرده است. با این حال قوانین مربوط به محاسبه حقوق به شرح زیر است
مرخصی کمتر از ۳ روز
مطابق بند ۱ ماده ۶۲ قانون تأمین اجتماعی، اگر مدت استراحت یا بستری در بیمارستان کمتر از ۳ روز باشد، کارگر مشمول دریافت حقوق این مرخصی نخواهد شد. پرداخت حقوق از روز چهارم به بعد آغاز می‌شود.
مرخصی بیشتر از ۳ روز
در صورتی که کارگر بیش از ۳ روز مرخصی نیاز داشته باشد و در بیمارستان بستری شود، سازمان تأمین اجتماعی حقوق را از روز چهارم به بعد محاسبه و پرداخت می‌کند. این روز‌ها نیز جزو سابقه کاری و بازنشستگی محسوب می‌شوند.
آخرین مطالب
شرایط استفاده از مرخصی استعلاجی تأمین اجتماعی
کارگر باید تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی باشد و به طور موقت قادر به اشتغال نباشد. دلایل مشمولیت شامل بیماری خاص و حادثه ناشی از کار می‌باشد. شرایط دریافت حقوق بر اساس مدت مرخصی متفاوت است
- کمتر از ۷ روز مرخصی یا کمتر از ۱۵ روز در سال گواه‌ی پزشک معالج کافی است.
- بین ۱۵ تا ۶۰ روز در سال نیاز به تأییدیه پزشک معتمد سازمان تأمین اجتماعی دارد.
- بیشتر از ۶۰ روز در سال تصمیم‌گیری با شورای پزشکی سازمان تأمین اجتماعی انجام می‌شود.
نحوه محاسبه حقوق مرخصی استعلاجی و غرامت دستمزد
مبلغ پرداختی بر اساس ماده ۶۲ قانون تأمین اجتماعی و وضعیت تکفل کارگر متفاوت است
- افراد متکفل (همسر، فرزند یا والدین تحت تکفل) سه‌چهارم آخرین حقوق یا دستمزد روزانه.
- افراد غیر‌متکفل دو‌سوم آخرین حقوق یا دستمزد روزانه.
- بیمه‌شده غیر‌متکفل که با هزینه سازمان در بیمارستان بستری شود یک‌دوم آخرین حقوق یا دستمزد روزانه.
- اگر بیمه‌شده در بیمارستان بستری نشود، غرامت دستمزد از روز چهارم برایش محاسبه و پرداخت می‌شود.
مسئولیت پرداخت حقوق مرخصی استعلاجی
مطابق قانون کار، اگر مرخصی بیش از ۳ روز طول بکشد، پرداخت حقوق و مزایا یا غرامت دستمزد بر عهده سازمان تأمین اجتماعی است و کارفرما موظف به پرداخت مستقیم نیست.
مواردی که کارگر مشمول پشتیبانی نمی‌شود
- ناتوانی برای اشتغال موقت نبوده و به طور کامل از کار افتاده باشد.
- در روز‌های بیماری از کارفرما حقوق دریافت کرده باشد.
- مرخصی برای انجام جراحی زیبایی گرفته شده باشد.
مراحل دریافت مرخصی استعلاجی
- ارائه گواه‌ی پزشکی مبنی بر نیاز به مرخصی به شعبه تأمین اجتماعی شهر محل سکونت.
- پذیرش گواه‌ی توسط مسئولان مربوطه.
- بر اساس مدت مرخصی کمتر از ۷ روز یا ۱۵ روز در سال با تأیید پزشک معالج؛ ۱۵ تا ۶۰ روز با تأیید پزشک معتمد؛ بیش از ۶۰ روز با تصمیم شورای پزشکی.
- محاسبه غرامت دستمزد بر اساس آخرین حقوق یا دستمزد روزانه پیش از بیماری.
در صورت مخالفت کارفرما چه کنیم؟
از آنجا که پرداخت حقوق مرخصی استعلاجی بر عهده سازمان تأمین اجتماعی است، مخالفت کارفرما با این مرخصی خلاف قانون محسوب می‌شود. اگر پزشک معتمد سازمان یا شورای پزشکی نیاز به استراحت یا بستری را تأیید کند، نیازی به موافقت کارفرما نخواهد بود.
پیشنهاد‌ها برای درخواست مرخصی استعلاجی از کارفرما
۱. در اولین فرصت با مدیر صحبت کنید
چه مرخصی به خاطر حادثه کار باشد و چه بیماری عمومی، باید در اسرع وقت وضعیت را به مدیر گزارش دهید و او را از حالت خود آگاه سازید.
۲. مدارک پزشکی را در محل کار ارائه دهید
گواه‌ی پزشک، نتایج آزمایش‌ها و مدارک بستری را به کارفرما تحویل دهید تا در پرونده بایگانی شوند. از مدیر بخواهید در مورد روال دریافت حقوق از تأمین اجتماعی راهنمایی‌تان کند.
۳. هم‌تیمی‌ها را مطلع کنید
اعضای تیم باید از غیبت موقت شما باخبر شوند تا بتوانند توزیع کار را به درستی برنامه‌ریزی کنند.
۴. برای بازگشت به کار آماده باشید
در روز‌های پایانی مرخصی، تاریخ بازگشت را به کارفرما و همکاران اعلام کنید تا برنامه‌ریزی پروژه‌ها دقیق‌تر انجام شود.
نکته پایانی
در این مقاله تمام نکات قانونی، شرایط، محاسبه حقوق و مراحل اداری مرخصی استعلاجی بررسی شد. کارکنان تحت پوشش تأمین اجتماعی که به علت بیماری یا حادثه نیاز به این مرخصی دارند، می‌توانند با اطمینان از حقوق خود، روال اداری را طی کنند. تجربه شما در این زمینه چیست؟ نظرات و پیشن‌هادات ارزشمندتان را با ما در میان بگذارید.
